Aentwaerps.be - alles over d'Aentwaerpse taal

Aentwaerps Nederlands

Menu

... of dobbelklikt oep inder welk Aentwaerps woord oep deze site!

"ZSwengst dat"
1 september 2011, 00:20
Jan Gypen
Waar komt het woord "swengst dat" vandaan? Het staat niet in van Dale, Wolters, Verschueren noch in van Dales Etymologisch woordenboek. Mijn familie, vrienden, geburen, en vermoedelijk een miljoen andere Brabanders gebruiken het elke dag. Zo'n prachtig woord. Hier in Kontich spreken we het uit als "swenst". Er is ook een ander gebruik, zonder "dat". Bijv. "swenst zijn vacantie overleed zijn vader". Dan betekent "swenst" niet "terwijl" maar "tijdens".
1 september 2011, 11:55
Doederik
Het groot Woordenboek der Nederlandsche Taal hee' der dees over te zegge:

WINS WENS, WIE(N)S, WIENST, WIENSTEN , bijw. Uit een oorspr. genitiefbep. (des) wlens (vgl. Mnl. W. s.v. wle tijd' e.d. en wilen(t)) waarbij uit den vorm wlens na l-syncope wns en vervolgens met vocaalverkorting van consonantgroep wins (opener variant: wens) ontstond. Uit de volle woordgroep ontwikkelde zich swins(t), swens(t);



Dus een sametrekking van des/'s wijlens, 's wij'ns.
(wijle een oud woord voor 'tijd', gelijk nog in 'terwijl', en dialect swijlen (somwijlen); of het Engels a while (een poosje))
1 september 2011, 20:50
Grytolle
en ook de standaarduitdrukking voor "tijdje" in het Duits "eine Weile"

de -t, tenslotte is er aan toegevoegd gelijk in "langst" en "neffenst" (komt dus vaker voor na een s)
4 september 2011, 12:04
Jan Gypen
Beste Doederik,
Beste Grytolle,

Dank voor uw beider uitleg en opzoekingen. Ook dr. van der Sijs van www.etymologiebank.nl gaf me inmiddels een gelijkaardig antwoord.

Ik herinnerde me vandaag vaag het woord "swijlst", gebruikt door mijn grootouders (gestorven rond 1955) in het Balens/Mols. Ik reconstrueer dan voor mezelf als overgangen: [wijl], > des wilens, > swijlens, + t > swijlst, > swenst (ook Balens), + g > swengst (Antwerps).

In het Duits sluit dus "beiweilen" aan, en in het Engels "while" en, nog nauwer, "whilst". Dat klinkt al bijna als "swenst". De Antwerpse toevoeging van de "g" maakt het nog sappiger.

Heerlijk, onze huistaal.

PS. Dit is mijn eerste bezoek ooit aan het Forum. Ik lees eerst nu, hoe ik woorden cursief kan intikken. Of zelfs cursief. Eens zien of dat lukt. Ah, een knop "Preview". Ja, het is gelukt. Erg klantvriendelijk is die omweg om cursief te typen wel niet.
4 september 2011, 17:00
Doederik
de 'toevoeging' van de g (swengst) is omdat het Antwerps normaal gezien de n-klank verandert in een ng-klank als er een d, t of s volgt - of soms ook op het einde van een woord.

hond wordt uitgesproken als ongt, vent als vengt, ons als ongs en poen als poeng.


ook 'swijlen' (gelijkt op 'swijlst') wordt in en rond Antwerpen wel eens gebruikt al is dat wel zeldzamer dan swenst of mss ouderwetser.
17 januare 2015, 14:11
Anoniem
swengst dat ik dit lees, ben ik me toch aan het amuseren...kwestie van verdriet iets zachter te maken..je eigen taal kennen houdt niet op met de dood, het leeft verder..n dat is het mmmoie van een taal, een dialect, in welke vorm ook..spijtig dat we tegenwoordig te veel verengelsen...globalisme ten top nu..maar oude gezegden woorden gaan dus stilaan verloren!