Aentwaerps.be - alles over d'Aentwaerpse taal

Aentwaerps Nederlands

Menu

... of dobbelklikt oep iÍnder welk Aentwaerps woord oep deze site!

Nietzsche - Zarathustra's veurrede

Orig. "Nietzsche - Zarathustra's Vorrede"

DiÍle 3, 4 en 5 van et iÍsten oÍfdstuk van "Aldus sprak Zarathustra", worin da Nietzsche z'n ‹bermensch-concept introduceerde.
Bron: Filip Camerman
Ingetipt deur Krommenaas
Aentwaerpsen tekst  

Nietzsche - Zarathustra's veurrede

3. Toeng da' Zarathustra in de dichtsbijgelege stad kwam, die tege de zoÍm van et woud lee, vond 'em daar veul volk oep et martplein baiÍn, want der was tůegezee da' ze ne koÍrdaenser zouwe zing. En Zarathustra sprak aldus tot et volk:
 
"Ik liÍr olle den ‹bermensch. De mens is e weze dad overwonne moet wŲrre. Wad edde gollen al gedaan oem de mens t'overwinne?
 
Tot nau tůe schiepen alle wezes iet boven uneigen uit. Wilde golle den eb van deze groÍte vlůed zen en nog liever tot de biÍste terugkiÍre dan de mens t'overwinne?
 
Wad is den aap vŲr de mens? Ne spotlach of een pijnlijke schomte. En zoÍ zal oÍk de mens zen vŲr den ‹bermensch: ne spotlach of een pijnlijke schomte.
 
Ge zeh' de weg van wŲrm tot mens gegon, en veul on ollen is nog wŲrm. OÍt worde aap en oÍk nau nog is de mens miÍr aap dan iÍnder welken aap.
 
Zelfs de miÍst wijzen onder ollen is alliÍn mor twiÍdracht en den bastaard van plaent en schim. Mor beveel ek olle dan oem plaenten of schimme te wŲrre? Zie, ik liÍr olle den ‹bermensch!
 
Den ‹bermensch is de zin van d'aarde. Oewe wil moet zegge da' den ‹bermensch de zin van d'aarde zal zijn!
 
Ik bezweÍr olle, m'n brůeders, blefd d'aarde trou en geloÍfd degeen die van bovenaardse verwachtinge spreke ni! Gifmengers zen et, of da' ze 't nah weten of ni.
 
LÍvesverachters zen et, afstaervenden en zelf vergiftigd. D'aarde is un oÍk muug: da' ze weggon!
 
IÍns was et vergrijp tege God de groÍtste misdaad, mor God stierf en meh Ųm stierven oÍk dees misdadigers. Nau is et de groÍtste schanddaad oem z'neigen on d'aarde te vergrijpen en d'ingewaende van den ondeurgrondelijken oÍger t'achte dan de zin van d'aarde.
 
IÍns zag de ziel verachtelijk neer oep et lijf, en toeng was dees verachting et oÍgste - de ziel wou da 't lijf mager, afzichtelijk en veroengerd was. ZoÍ miÍnde de ziel lijf en aarde t'ontvluchte.
 
O, deze ziel was zelf nog mager, afzichtelijk en veroengerd, en wriÍdad was z'ne wellust!
 
Mor oek golle, m'n brůeders, zeg et mij: wa' verkondigd olle lijf over olle ziel? Is olle ziel gin aermoei, slijk en een erbarmelijk genoege?
 
Waarlijk, ne vuile stroÍm is de mens. Ge moet wel een ziÍ zen, oem ne slijkige stroÍm te kunnen oepneme zonder onrein te wŲrre.
 
Zie, ik liÍr olle den ‹bermensch: ij is die ziÍ, in Ųm kan olle diepe verachting ondergon.
 
Wad is et oÍgste da' ge kund belÍve? Dad is et uur van et groÍte verachte. Et uur, worin da' ge zelfs van oe geluk walgd, en van oe verstaend en oe deugdzaamad.
 
Et uur, worin da' ge zegd: "Wad eb ek on me geluk! Et is aermoei en slijk en een erbarmelijk genoege. Nee, me geluk zou et bestaan zelf moete rechtvaardige!"
 
Et uur, worin da' ge zegd: "Wad eb ek on me verstaend? Is et begÍrig nor weten of wijsad gelak de liÍw nor ze voedsel? Et is aermoei en slijk en een erbarmelijk genoege."
 
Et uur, worin da' ge zegd: "Wad eb ek on m'n deugd? Z'ee me nog ni tot razernij gebrocht. Oe muug zen ek mij goe en mij kwaad! 't Is allemol aermoei en slijk en een erbarmelijk genoege!"
 
Et uur, worin da' ge zegd: "Wad eb ek on m'n rechtvaardigad? Ik zing m'neige ginne glůed en gin kole zen. Mor de rechtvaardigen is glůed en kole!"
 
Et uur, worin da' ge zegd: "Wad eb ek on m'n compasse? Is compasse ni et kruis wor dad IJ on geslage wŲrd diÍ de mense liefee? Mor mijn compassen is gin kruisiging."
 
Sprakte gollen al zoÍ? SchriÍde gollen al zoÍ? Ach, ad ek olle mor zoÍ oÍre schriÍwe!
 
Ni olle zonde mor olle tevredenad schriÍd ten emel, olle girrigad zelfs in de zonde schriÍd ten emel!
 
Waar is toch den bliksem diÍn olle meh' z'n toeng zou moete likke? Waar is de waanzin waar da' golle van deurdroenge zou moete wŲrre?
 
Zie, ik liÍr olle den ‹bermensch: ij is diÍn bliksem, ij is deze waanzin!
 
Toeng da' Zarathustra zoÍ gesproken ad riep er iemand uit de miÍnigte: "Nau emme we genoeg g'oÍrd over diÍ koÍrdaenser, lot 'em ons nau zing!" En al et volk lachte meh Zarathustra. Mor de koÍrdaenser docht da' dees woord vŲr Ųm gold en begost on ze waerk.
 
 
4. Zarathustra keek et volk aan en verwonderde z'neige. Toeng sprak 'em zoÍ:
 
De mens is een koÍr, geknoept tusse biÍst en ‹bermensch - een koÍr bove nen afgrond.
 
E gevaarlijk oversteke, e gevaarlijk onderweg zen, e gevaarlijk trugkijke, e gevaarlijk rillen en blijve staan.
 
Wa' groÍt is on de mens is dat 'em een brug is en gin einddůel. Wa bemind kan wŲrren on de mens is dat 'em nen overgaenk is en nen ondergaenk.
 
Ik ou van un die ni wete te lÍve tenzij as tenondergaande, want zij zen d'overstekers.
 
Ik ou van de groÍte verachters, oemda' zij de groÍte veriÍrders zen en pijle van verlange nor den aenderen ůever.
 
Ik ou van un, die ni iÍst achter de staeren een rede zuken oem onder te gon en een offer te zen, mor die uneigen on d'aarden offere zoeda d'aarden oÍt on den ‹bermensch zou toeb'oÍre.
 
Ik ou van Ųm, diÍ leÍfd oem tot inzicht te kome, en diÍ tot inzicht wild kome oemdad oÍt den ‹bermensch zou kunne lÍve. Daaroem wilt 'em z'nen eigen ondergaenk.
 
Ik ou van Ųm, diÍ waerkt en uitvind, oemdat 'em vŲr den ‹bermensch een uis wild bouwen en d'aarde, de biÍsten en de plaenten oep Ųm wild veurbereide; want daaroem wilt 'em z'nen eigen ondergaenk.
 
Ik ou van Ųm, diÍ z'n deugd liefee; want deugd is wil tot ondergaenk en ne pijl van verlange.
 
Ik ou van Ųm, diÍ ginnen iÍnen druppel giÍst vŲr z'neigen oud mor iÍlemol de giÍst van z'n deugd wild zen: zoÍ schrijd 'em as giÍst over de brug.
 
Ik ou van Ųm, diÍ van z'n deugd z'n neiging en z'n noÍdlot mokt; zoÍ wilt 'em oemwille van z'n deugd lÍven en ni miÍr lÍve.
 
Ik ou van Ųm, diÍ ni te veul deugde wild emme. IÍn deugd is miÍr deugd dan twiÍ, oemda' ze ne vastere knoÍp is waar da 't noÍdlot z'neigen on kan oepange.
 
Ik ou van Ųm wie z'ne ziel z'neige verkwist; diÍn oep ginnen daenk belust is en ni truggefd, want a schenkt iÍl den tijd en wild z'neige ni spare.
 
Ik ou van Ųm, diÍ z'neige schomd a' den dobbelstiÍn in zij veurdiÍl vald en z'neige dan afvraagd: zen ekik dan ne valsspeler? - want a wild ten onder gon.
 
Ik ou van Ųm, diÍ gouwe woorde veur z'n dade goeid en dan nog alted miÍr doe dan 'em beloofd ad - want a wild z'nen ondergaenk.
 
Ik ou van Ųm, diÍ den tůekomst rechtvaardigd en et verlede bevrijd, want a wild on et hede ten onder gon.
 
Ik ou van Ųm, diÍ z'ne God tuchtigd oemdat 'em z'ne God liefee, want a moet onder den toorn van z'ne God ten onder gon.
 
Ik ou van Ųm, diÍ z'ne ziel diep is, oek in de krenking, en diÍ deur een klein gebeurtenis ten onder kan gon: zoÍ stekt 'em gÍre de brug over.
 
Ik ou van Ųm, diÍ z'ne ziel boÍrdevol is, zoedat 'em z'neige verget en alle dinges in Ųm lot: zoÍ wŲrren alle dinges z'nen ondergaenk.
 
Ik ou van Ųm, diÍ vrij van giÍst en vrij van art is: zoÍ is z'ne kop mor et ingewaend van z'n art, en z'n art drijfd 'em tot den ondergaenk.
 
Ik ou van al degeen die gelak zwaar druppels zen, iÍn vŲr iÍn vallend uit doenkere wolke die bove de mens ange: zij verkondige da' den bliksem komd en gon as verkondigers ten onder.
 
Zie, ik zen ne verkondiger van den bliksem en ne zwaren druppel uit de wolk, en dezen bliksem iÍt ‹bermensch.
 
 
5. Toeng da' Zarathustra dees woorde gesproken ad, keek 'em oepnief et volk aan en zweeg. "Daar ston ze," sprak 'em tot z'n art, "daar lache ze: ze begrijpe mij ni; ik zen ni de mond vŲr dees oÍre.
 
Moet' un iÍst d'oÍren afslage zoeda' ze liÍre meh un oÍge t'oÍre? Moete ratele gelak pauken en bůetepredikers? Of geloÍve z'alliÍn de stotterÍrs?
 
Z'ebben iet wor da' ze fiÍr oep zen. Oe nůeme ze toch etgeen wor da' ze zoe fiÍr oep zen? Beschaving nůeme z'et; et onderscheid un van de geitenerder.
 
Doroem oÍre ze ni' gÍre van uneigen et woord "verachting". 'k Zal me dan mor tot un fiÍrad richte. Ik zal un vertellen over et verachtelijkste da' der is, en dad is de leste mens."
 
En zoÍ sprak Zarathustra tot et volk:
 
Et wŲrd tijd, da' de mens z'n důel kiesd. Et wŲrd tijd, da' de mens de kiem van z'n oÍgste verwachting plaent.
 
Z'ne grond is daar nog alted rijk genoeg vŲr. Mor diÍ grond zal oÍt aerm en tam wŲrren en dan zal er ginnen oÍgen boÍm ni miÍr uit kunnen oepgroeie.
 
Wee! Den tijd komd worin da' de mens de pijl van z'n verlange ni miÍr over de mensen uit kan schiete, en worin da' de pees van z'nen boog verliÍrd ee' van te gonze!
 
Ik zeg olle: ge moet nog chaos in oeweigen emmen oem een daensende staer te kunne voÍrtbrenge. En ik zeg olle: g'ed nog chaos in olle.
 
Wee! Den tijd komd worin da' de mens gin staer ni miÍr kan voÍrtbrenge. Wee! Den tijd komd van de verachtelijkste mens, diÍ z'neige ni miÍr verachte kan.
 
Zie! Ik toÍn olle de leste mens.
 
"Wad is liefde? Wad is schepping? Wad is verlange? Wad is staer?" - zoÍ vraagd de leste mens en a knipoÍgd.
 
D'aarden is dan klein gewŲrren en oep eur uppeld de leste mens, diÍn alles klein mokt. Z'n geslacht is onuitroeibaar gelak de vloei; de leste mens leef et laengst.
 
"Wij emmen et geluk ontdekt" - zegge de leste mensen en ze knipoÍge.
 
Z'emme de plŲtse verlate waar da 't zwaar oem lÍve was, want g'ed waermte noÍdig. Z'emmen unnen buurman nog lief en plagen 'em, want g'ed waermte noÍdig.
 
Ziek wŲrren en achterdochtig zen vinde ze zondig: ze kome vŲrzichtig same. Nen dwaas diÍ nog over stiÍnen of mense strunkeld!
 
Een bitshe gif af en tůe: da' gefd zute droÍme. En veul gif oep 't leste, oem zochtshes te staerve.
 
Z'arbeide nog, want arbeid is een vermaak. Mor ze zŲrge da 't vermaak un ni overroempeld.
 
Ze wŲrre ni miÍr aerm en rijk: beide zen te zwaar. Wie wild nog regere? Wie nog g'oÍrzame? Beide zen te zwaar.
 
Ginnen erder en iÍn kudde! IederiÍn wil etzelfsten en iederiÍn is gelijk. Wie da' daar aenders over denkt goh' vrijwillig in 't zottenuis.
 
"Vruger was iederiÍn geschift" - zegge de slimsten en ze knipoÍge.
 
Ze zen slim en weten alles wa' der gebeurd is: deroem kunnen ze ni oepouwe meh te spotte. Ze make ruze mor maken et oek rap wer gůe - aens bedaerf et de maag.
 
Z'emmen un plezirreke vŲr den dag en un plezirreke vŲr de nacht, mor z'iÍre de gezondad.
 
"Wij emmen et geluk ontdekt" - zegge de leste mensen en ze knipoÍge.
 
 
En ier eindigde Zarathustra z'n iÍste rede, die oek "de veurrede" genoemd wŲrd, want oep diÍ moment wier em onderbroke deur et geschriÍw en gelach van de miÍnigte. "Gefd ons diÍ leste mens, o Zarathustra," riepe ze, "mokt van ons diÍ leste mens. Dan krijde gij van ons den ‹bermensch!" En al et volk jubelden en klakte meh' de toeng. Zarathustra wier triestig en sprak tot z'n art:
 
Ze verston mij ni: ik zen ni de mond vŲr dees oÍre.
 
Te laenk leÍfden ek in de baerge, te veul lŲsterden ek nor beken en boÍme; nau spreek ek un aan gelak ne geitenerder.
 
Onbewogen is mijne ziel en fel gelak et gebaergten in de veurmiddag. Mor zij denke da 'k koud zen en ne spotter vol vriÍselijk plezier.
 
En nau kijke ze mij aan en ze lache: en terwijl da' ze lache hate ze mij nog. IJs is in un lache."
 
Reageerd ier
Tips oem Aentwaerps te schrijve:
  • ae = de schaerpe a van Aentwaerpe en staerk (sterk)
  • aa = de platte a van naam en baard
  • Ų = de kŲrte eu van stŲrm (storm) en lŲstere (luisteren)
  • ůe = de lange oe van zjalůes (jaloers) en bůer (boer)
  • en = gelak in biÍn (been) en groÍt (groot)
  • De ei/ij van klein en wijn en de ui van kruis gelak in 't Ollands, aloewel da' z'iÍmol aenders klinke (ongeveer gelak "klaajn", "waajn" en "kroajs").
Leesd miÍr over d'Aentwaerpse spelling!